2018 Yılında Irak… Siyasi Krizler ve Dar Ufuklar

Heyet.net/Özel

2018 yılında Irak’ta tanık olunan siyasi, ekonomik, güvenlik ve diğer birçok düzlemdeki krizler Irak atmosferini içinden çıkılmayacak bir bataklığa sokmuştur. Şuana kadar kabinesini tamamlayamamış 7. İşgalci hükümetin servis ettiği ve tedavüle soktuğu iddialara bakıldığı zaman değişim ve reform ihtimalinin ortaya çıkacağına dair somut bir ümit de kalmamıştır.

Seçimlerde siyasi atmosferde ittifaklar hakimdi. Gözlemciler bu ittifakların çok zayıf olduklarına dikkat çekiyordu. Gelişmeler hızlı bir şekilde bunun gerçekten de böyle olduğunu gösterdi ve Mayıs ayının ortalarının hemen öncesinde seçimlere katılmaktan geri duran büyük bir kitlenin varlığını doğruladı. Bu durum siyasi çalışmalarda başta hükümet olmak üzere tüm kesimlere güvenin tamamen kaybedilmesi anlamına gelmektedir. Bunun başlıca nedeni ise seçim çalışmaların zayıflaması, şeffaf olmaması, partiler ve siyasi kitleler arasında sahte sonuçlar ve seçmenlerin oylarıyla oynama gibi suçlamaların bulunmasıdır.

Daha sonra Iraklıların, siyasi çalışma oluşumlarının kasıtlı bir şekilde ülkenin ve halkın maslahatlarına kayıtsız kaldığı, kendi grupsal çıkarlarına ihtimam gösterdiği yönündeki teşhislerini doğrular şekilde Başkent Bağdat’taki Resafe’de oy sandıklarının ateşe verilmesi olayı yaşandı. Bu olay ise ülkedeki siyasi krizi daha fazla derinleştirdi. Özellikle bu olay, Haşdi Şaabi milisleri siyasi oyunlarda bir aktöre dönüştükten sonra gizlendikleri ve rakiplere baskı kurdukları Başkent Bağdat’taki milislerin silahlarını depoladıkları silah mahzenin patlatılmasıyla eş zamanlı gerçekleşti.

Seçim sonuçlarının doğruluğunda partilerin ittifak etmesinden sonra en büyük kitlenin sorunu hızlı bir şekilde ortaya çıktı. Bakanlar meclisi sandalyelerin satılma ve üyeler arasında daha fazla ödeyene yönelik çıkar endeksli nakil anlaşmaları temsil eden siyasi yolsuzluğun diğer bir türü ortaya çıktı. Bu durum aynı tempo ile henüz kabinesi tamamlanmamış yeni hükümetin kurulmasında bakanlıkların paylaştırılması meselesinde de yürüdü.

En büyük kitle krizinin kalbinde üç başkanlık krizi doğdu. Daha sonra kota sistemi ve siyasi çalışmaları yürüten iradelerin hakim olduğu kuvvetler arası anlaşmalar üzerine mebni siyasi vakayı dayatmak için hükümet oluşturma krizi baş gösterdi. Bu durum, birey ve kitle olarak rakipler arasında ayak kaydırma politikaları ekseninde olmayan dosyaların peş peşe ortaya çıkmasını sağladı. Birçok mesele ve hakikati bilinmeyen önceki sorulara cevap olması için anahtarlar ortaya çıktı. Bunlardan birisi de bir dönem Irak’ı meşgul eden yağmur suları nedeniyle 7 milyar dinarın çalınma skandalıydı. Sanki haberlerde hiç yayılmamış gibi hızlı bir şekilde üstü örtülmüştü.

Gözlemciler, siyasi bloklar arasındaki yeni hükümetin teşkil edilmesi anlaşmasının zayıflığının 2019 yılında, belirsiz bir zamana kadar çatışmaların devam edeceğini gösterdiğini vurgulamaktadır. Özellikle güvenlik bakanlıkları, müzayede, anlaşmazlıklar, gerçekleşmesi ümit edilmeyen anlaşmalarla kuşatılmıştır. Bu durum Irak’ı yeni bir güvenlik çukuruna sürüklemektedir. The National Interest dergisinde söylenenler ihtimalleri güçlendirmektedir. Söz konusu dergi yayınladığı raporunda ülkedeki askeri çalışmaların son bulduğuna ilişkin bir müddet önce Amerikalı gazetelerin servis ettiği diğer hükümet yalanına perde indirmek için IŞİD güçlerinin tekrardan geri döneceği imkanından dolayı Irak’taki güvenlik ve istikrarın yıkılacağı beklentiler arasında olduğuna işaret etmektedir.

Bağdat ve güney muhafazalarının hükümet politikalarına ihtiyaç duyduğu, iş imkanlarının olmadığı, yolsuzluğun yayıldığı, şayet bugün devlet olarak nitelendirilmesi doğruysa Irak devletinin küçük-büyük her türlü mekanizmasında hakimiyet kuran İran’a karşı daha önce benzeri görülmemiş bir şekilde insanların öfkelendiği, bunların dışında hükümetin baskıyla, tutuklamayla, aktivistlere soruşturma açmayla, bu kişileri krizlerin artmasına ve daha kompleks bir hale gelmesine neden olan Haşdi Şaabi milisleriyle tasfiye etmesiyle karşılık veren diğer insani isteklerin olduğu bir zamanda Irak’taki peş peşe gelen krizler yaşandı.

Iraklı vatandaş, Irak ekonomisinde ve güvenliğinde hakim kuvvetlerin tutuşturduğu krizlere esir oldu. Balık servetinde Irak’ın yeterliliğini ilan etmesinden ve İran’dan balık ithal etmeyi durdurmasından birkaç saat sonra tüm belgelerin İran’ın parmağı olduğunu gösterdiği balıkların ölme problemi, Iraklılardan büyük bir kesimin balık üretimi ve yetiştirme işlerini devam ettirememesine neden oldu. Buna eş zamanlı olarak su kıtlığı ve yerel bir zarara neden olan mahsul çokluğu nedeniyle çiftçiler ziraattan geri durdu. Bu ise işsizlik oranlarını yükseltti ve kırsal kesimlerden merkezlere doğru göç ve hicrete probleminin artmasına neden oldu. Böylece Irak’taki ziraat sektörü uçurumun ağzına geldi.

2018 yılındaki Irak krizleri birçok krizi ve daha geniş bölgeleri kapsayacak şekilde uzadı. Bunlardan biri de göçmenlerin trajedileri, yazın ve kışın başta sağlık ve gıda güvenliği düzlemlerinde yaşadıkları zor insani koşullardı. Daha sonra eğitim, iş, dolaşma özgürlüğü ve bunların dışında hayatla ilişkili insani haklar alanlarında yaşadıklarıydı. Daha sonra göçmen kamplarını ve içinde yaşayanları tehdit edecek şekilde yağışlar nedeniyle sel dalgaları geldi. Köylere ve nahiyelere uzanan bu sellerde buralarda halk yardım eli görmedi. Birçok muhafazada alt yapının çökmesi, hükümet yetkililerin imar, kamu hizmetleri, çevresel krizlerle mücadele etmek için zaruri ihtiyaçların sağlanması karşısında kayıtsız davranması durumu iyi karmaşık bir hale soktu.

Irak hemen her düzlemde, yakın zamanda çözülmesi hiç de ümit edilmeyen krizlere boğuldu. Uzak olsa da bundan kurtulma ihtimaline işaret eden bir durum söz konusu değildir. İşleri çok daha kötü bir hale sokan etken ise ülkeyi inşa etmek, geliştirmek ve halkın ihtiyaçlarını sağlamaktan yüz çevirerek insan hakları ihlallerini sürdüren hükümetin bir çözüm görüşünün olmamasıdır. Aynı şekilde tutuklayarak, tasfiye ederek, mezhepçi milislerin,  iktidar partilerin, hükümete bağlı güvenlik güçlerinin işlediği sistematik mezhepçi suçların üstünü örterek insanlara musallat olmasıdır.

 

 

77 total views, 1 views today