Yolsuzluk Afeti Sebebiyle Irak’ta Hayali ve Bekletilen Projeler Sorunu Artıyor

Irak’ın çeşitli muhafazalarında her geçen gün bir bir ortaya çıkan hayali ve durdurularak geciktirilen projeler sorunu, yolsuzluk kapılardan biri sayılıyor. Bunun arkasında ise mevcut siyasette yer alan, dünyanın ikinci büyük petrol bölgesi olan ülkede fakirlikle, mahrumiyetler ve hizmet eksikliğiyle boğuşan mazlum Irak halkının zenginliğini çalan ve yağmalayan parti ve bloklardaki yetkililer yer alıyor.

2003 yılından beri hayali ve geciktirilen projeler yüz milyarlarca doların heder edilmesine ve çalınmasına neden oldu. Şöyle ki yetkililer hayali şirketlerle sahte sözleşmeler yapıp proje dosyaları oluşturuyorlar veya arkalarında yetkililerin durduğu sistematik çetelere bu projelerin ihaleleri verilerek söz konusu yetkililer kamu malını çalabilecekleri ve yağmalayabilecekleri ortamlar hazırlıyorlar. Bu durum ise ülkenin ekonomisini büyük bir şekilde etkilemekte ve mali krizi aşmak için dışardan borç almaya sevk etmektedir.

Bu bağlamda ekonomi uzmanları şöyle demektedir: “2003 yılından itibaren işgale endeksli kurulan hükümetlerin gölgesinde hayali ve geciktirilen projeler doğal bir soruna dönüştü. Bu projelerin hayata geçemeyerek uzamasının sebebi mali ve idari yolsuzluk afetinin yayılması, yetkilerin ve rütbelerin birbirine girmesi, siyasi kavgalar, başını yönetimdekilerin çektiği yolsuzluğa karışanların adalet karşısına çıkartılmamasıdır.”

Dürüstlük Komitesi’nin son zamanlarda yayınladığı raporlarda Ninova muhafazasında bitirilmesi beklenen 148 projenin olduğu vurgulanmaktadır. Bu projelerin %60’ı içme suyu ile kanalizasyon şebekesi ile ilgilidir. Musul şehrinin sağ ve sol yakasında bekletilen projelerin maliyeti ise 500 milyar dinarın üstünde olduğuna işaret edilmektedir.

Bu bağlamda Dürüstlük Komitesi raporlarında şunu vurgulamaktadır: “Tamim muhafazasında bekletilen projelerin geneli, içerikleri elektrik enerjisi, hastane, okul, spor sahası, sivil konut, alışveriş merkezi, turizm inşası, su, kanalizasyon şebekesi arasında değişen 197 projeye ulaşmaktadır. Bu projeler arasında maliyeti 170 milyon doları aşan hastane projeleri de bulunmaktadır. Yine bu projelerden 86 projeye henüz hiç başlanılmadığı görülmektedir.”

Salahuddin ve Diyala muhafazalarında ise Dürüstlük Komitesi oyunların döndüğünü, paraların heder edildiğini ve projelerin bekletildiğini aktararak şunları söyledi: “Salahuddin muhafazasında bekletilen ve tamamen hayali olan projelerin sayısı 600’ün üstündedir. Bunların toplam maliyeti ise trilyonları (dinar) bulmaktadır. Diyala muhafazasında bekletilen projeler ise 400’e ulaşmaktadır. Bunların maliyeti ise yüz milyarları (dinar) bulmaktadır.

Dürüstlük Komitesi Müsenna muhafazasında ise bekletilen 132 projeye dikkat çekerek bu projelerin arasında 400 yatak kapasiteli hastane, elektrik trafoların yenilenmesinin de bulunduğuna dikkat çekerek şöyle dedi: “Şuana dek ceza davası açılmamış projelerin en dikkat çekeni Elektrik Bakanlığının yabancı bir şirketle yaptığı anlaşmadır. Ek olarak kombine çevirim sistemi (1×4 9E) projesi söz konusudur ki maliyeti 524 milyon dolar tutmaktadır. Aynı şekilde 750 MW gaz istasyonu inşa etmek, ekipman hazırlamak, besleyici şebeke hatlarını uzatmak, bazı dönüşüm istasyonları hazırlamak ve yenilemek söz konusu projeler arasındadır.”

Babil muhafazasına gelince toplam maliyeti 756 milyar 934 milyon dinara ulaşan 262 projenin bekletildiği görülmektedir. Bunlardan 160 projeye dava açılmıştır. Gözlemlenen maliyeti 511 milyar dinarın üstündedir. Dava açılmayan projelerin sayısı ise 102 projedir. Bunların maliyetleri 245 milyar dinarın üstüne çıkmıştır. Aralarında bulunan 56 projenin sadece %1’i hayata geçirilmiştir.

Kerbela muhafazasında ise bekletilen 274 projenin gözlemlendiği belirtilmektedir. Bu projelere ayrılan maliyet 5 milyar dolardır. Bu projeler arasında toplu konut, Rezaze gölü pompalama istasyonu, güney yolu, Kerbela Kapısı Kompleksi, geri dönüşüm, elektrik trafoları, spor kompleksi ve dinlenme tesisleri gibi projeler bulunmaktadır. Necef, Meysan ve Vasit muhafazalarında ise bekletilen projelerin sayısı 496’dır. Toplam maliyeti 1 trilyon 500 milyar dinardır.

Dürüstlük Komitesi aynı şekilde Basra ve Zi Kar muhafazalarında 309 bekletilen projeye dikkat çekerek bunların maliyetinin 1 trilyon 7 milyar dinar olduğuna vurgu yapmaktadır. Söz konusu projeler arasında toplu konut, köprü, üst geçit, su, kanalizasyon, okul, spor kompleksi, cadde ve sokakların yenilenmesi gibi projeler bulunduğuna dikkat çekilmektedir.

Öte yandan parlamento üyesi Falih El-Hazeli 2008 yılından itibaren bazı muhafazalarda hastane inşa edilmesi için ayrılan milyonlarca doların çalındığını açıklamaktadır. Çünkü bu projeler hala hayata geçirilmemiştir. Bu bağlamda şöyle demektedir: “Basra, Kerbela, Kadisiye, Babil, Müsenna muhafazalarında her biri 150 milyon dolar maliyeti olan 6 hastane projesi bulunmaktadır. Bu projeler için Türkiye ve Almanya şirketleri ile 2008 yılında anlaşma yapıldı ve bu projelerin 2012 yılında tamamlanması gerekiyordu. Ancak hala tamamlanmadı.”

Bu bağlamda ekonomi uzmanı Salih Hemeşani şunları vurgulamaktadır: “Bekletilen projeler, Dürüstlük Komitesinin kamuoyuyla paylaştığı sayıların çok üstündedir. Çünkü birçok yolsuzluğun bulaştığı yüzlerce strateji, yatırım ve araştırma projeleri bulunmaktadır ve Dürüstlük Komitesi bunlara raporlarında yer vermemiştir. Bu projelerin hayata geçirilmesi için çok büyük paralar verilmesine rağmen söz konusu projelerden bazılarının %5’ine ulaşmışlar bazılarına ise henüz başlamamışlardır.”

Geçen şeylere binaen kamu malının heder edilmesinin ve hayata geçirilmesi için milyarlarca doların verildiği binlerce hizmet ve yatırım projelerinin durmasının arkasında 2003 yılında Irak işgal edilmesinden beri ülkede yayılan mali ve idari yolsuzluk olduğunu herkes bilmektedir. Tüm bunlara rağmen her geçen gün acıları daha fazla katlanan Iraklı halkın sorunlarını bir nebze olsun hafifletecek bu projelerin hayata geçirilmemesi karşısında hükümet yetkilileri sessizliğini korumaktadır.

 

 

 

HEYET Net

31 total views, 2 views today