Irak Müslüman Alimler Heyeti “Irak’ta Modern Çağda İlmi ve Fikri Hareket” Adlı Sempozyum Düzenledi

 

Heyet.net/Amman

Irak Müslüman Alimler Heyeti bünyesinde faaliyet gösteren İlim Birimi tarafından düzenlenen ve “Irak’ta Modern Çağda İlmi ve Fikri Hareket” adını taşıyan Irak Müslüman Alimler Heyeti Uluslararası İlmi Sempozyum, çeşitli bilim dallarında uzman onlarca araştırmacı ve akademisyenin katılımıyla başladı.

13 Nisan 2019 Cumartesi sabahı Irak, Türkiye, Katar, Fas, Tunus, Mısır ve Ürdün’den gelen misafirlerin katılımıyla söz konusu Sempozyumnın açılış oturumu düzenlendi. Misafirler, Irak Müslüman Alimler Heyeti İlim Birimi Başkan Yardımcısı Dr. İmad El-Ceburi tarafından yapılan, Hazırlık Komitesinin konuşmasını dinlediler.

Bu bağlamda İlim Birimi Başkan Yardımcısı Dr. İmad El-Ceburi şunları vurguladı: “Tarih boyunca Irak, alimlerinin ve halkının çeşitli ilim ve bilim dallarında ürettikleri sayesinde ilmi, talimi ve fikri hareketi besleyen konumunda olmuştur. İşte bu nokta Irak Müslüman Alimler Heyeti’nin Irak’taki ilmi ve fikri harekete tahsis ettiği Sempozyumyı canlandırmak için bu hareketin öne çıkan isimlerinin gayretlerini, onları, ortaya koyduklarını ve eserlerini tanıtarak, Irak ve Arap-İslam kütüphanelerini zenginleştirerek, onları yeni nesillere hatırlatarak, ilim ve fikir alanının genişlemesi için ilmi güvenliği ve çağımızda dirilişi gerçekleştirerek başladığı noktadır.”

Dr. İmad El-Ceburi sözlerini şöyle sürdürdü: “Irak Müslüman Alimler Heyeti’nin 3. İlmi Sempozyum fikri Irak’taki yeterince önem gösterilmeyen çağdaş ilmi ve fikri halin vakasından yola çıkmıştır. Irak tarihinin bu önemli aşamasının tarihini belgelemeyi hedeflemektedir.”

Öte yandan Irak Müslüman Alimler Heyeti’nin ilmi Sempozyumsının açılış oturumunda bazı alimler, değerli misafirler ve araştırmacılar da konuşma yaptı. Üstat Dr. Kahtan Ed-Dori Irak Alimleri adına bir konuşma yaparak Rafidin bölgesindeki ilmi medreselerin tarihini, bir çok alimin yetişmesinde ve üretimlerinin zenginliğindeki etkisini anlattı ve şu ifadeleri kullandı: “Irak İslami fetihlerin başlangıç noktası ve ilmi medreselerin kuruluş yeridir. İlim ehlinin ve şairlerin tatlı bir rekabete girdiği medreselerin çoğaldığı ana şehirlerdeki soylu evlerin modern çağda ortaya çıkması da bundandır.”

Diğer yandan Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı Müslüman Ülke ve Topluluklar Daire Başkanı Ensari Yentürk, Sempozyumnın açılış oturumunda yaptığı açıklamasında şunları söyledi: “İslam ümmeti, bütün çeşitleri ve fikirleriyle İslam devletlerinin tamamı arasındaki ilişkileri belgeleme ekseninde dayanışmaya ve fikri çalışmalara ihtiyaç duymaktadır. Bu türden Sempozyumlar düzenlemek, özellikle ilmi ve fikri halleri belgelemeyi hedefleyenler önemlidir.”

Aynı şekilde Ürdün Üniversitesi Şeriat Fakültesi hocalarından Dr. Abdullah Keylani şunları vurguladı: “Irak alimleri, ümmeti kitap ve sünnette topladı. Bağdat, çeşitli bilim dallarında ilmin ve alimlerin feneriydi. İslam ümmetini kapsayan ilmi bir çabanın başlangıç noktasıydı.” Dr. Abdullah Keylani daha sonra bir çok ilim talebesi yetiştiren Iraklı alimlerin rolünü takdir etti.

Irak’ın dışından Sempozyumya katılan araştırmacılardan Katar Üniversitesi Şeriat Fakültesi hocalarından Dr. Hasan Yeşvu şunları söyledi: “İlmi ve fikri hareket, milletlerin dirilişini dengeleyen ölçü ve kıstastır. Irak alimlerinin bu konuda başkalarının yerini dolduramayacağı dikkat çekere bir konuma sahiptir.” Diğer yandan Süleymaniye Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi hocalarından Serdar El-Bincevini şunları söyledi: “Irak, medeniyet, ilim, alim, fikir ve kültür beldesi olmaya devam etmektedir. Irak’taki ilmi ve fikri durumları açıklamak ilim ehline yakışır. Bu Sempozyum, modern çağda Iraklıların çabalarının değerli bir tercümesidir.

Birinci Oturum

Irak Müslüman Alimler Heyeti Medya Birimi Sorumlusu Dr. Abdulhamit El-Ani tarafından başkanlığı yapılan, kavramsal çerçeve, tefsir ve Kuran ilimleri hakkındaki birinci oturumun etkinlikleri ilk gün başladı. Bu bağlamda Medya Birimi Sorumlusu Dr. Abdulhamit El-Ani söz konusu Sempozyumnın düzenlenmesiyle ilişkili bazı noktalar, Hazırlık Komitesi’nde varit olan araştırmalar, türleri, konuları ve sunulma yolları hakkında konuştu.

Iraklı Araştırmacı Dr. Müsenna Abdullah “Modern Çağ, İlmi ve Fikri İlişkileri” adını taşıyan araştırmasını sundu. Dr. Müsenna Abdullah söz konusu araştırmasında tarihi göz önünde bulundurmanın, tüm inceliklerini araştırmanın, önceki alimlerin ve düşünürlerin gayretleriyle yeni nesillere nasihat etmenin öneminden bahsetti. Yine Irak’ın kuzeyinde yer alan Erbil’deki Salahuddin Üniversitesi İslami İlimler Fakültesinden Araştırmacı Dr. Umid Abdulkadir Resul “Şeyh Muhammed El-Cili El-Kürdi ve Tefsirdeki Yöntemi” adlı araştırmasını sunarak şunları söyledi: “Bu büyük alimin tefsiri, büyük şahsiyetin ilmi semerelerinden bir semeredir. Kürtçe kaleme alınmış ilk ilmi tefsir olduğunu söylememiz mümkündür.” Irak Süleymaniye Üniversitesinden Serdar Reşid Salih “Molla Muhammed El-Cili ve Tefsirindeki Islah Fikri” adlı araştırmasında şunlara dikkat çekti: “Şeyh Muhammed El-Cili, Irak Kürdistan’ının en dikkat çeken alimlerinden ve muslihlerindendir. Onun meşgul olduğu himmeti fikrin ıslah edilmesi, ilhada, komünizme, marksizme delil ve burhanlarla karşı konulmasıydı. Fikri devrimi ve ilmi hareketi tutuşturmada önemli bir rolü bulunmaktadır.”

Türkiye Ardahan Üniversitesinden Dr. Muhammed Abdulkerim Yasin Ed-Duleymi’ye gelince Sempozyumnın birinci günündeki birinci oturumunda “Kari, Edebiyatçı ve Yazar Olarak Molla Osman El-Mevsili” adlı araştırmasını sundu. Dr. Muhammed Abdulkerim Yasin Ed-Duleymi araştırmasının başında şunları söyledi: “Modern tarihte yüksek şahsiyetlere vakıf olmak ilim talebelerinin daha fazla gayret göstermelerine ihtiyaç duymaktadır ki bu büyük insanların ürettikleri tanınabilsin ve yeni nesillerin faydalanması için onların ilimlerinin yayılmasında ciddi çalışılabilsin.”

Irak Müslüman Alimler Heyeti İlim Birimi tarafından düzenlenen Sempozyumnın kavramsal çerçeve, tefsir ve Kuran ilimleri hakkındaki birinci oturumunda zikredilen araştırmaların dışında başka araştırmalar da sunuldu. Örneğin Dr. Osman El-Muhammedi’nin “Şeyh Abdulkadir El-Hatip ve Kıraat İlmindeki Gayreti”, Dr. Ömer En-Nakib’in “İslam Mirasına Hizmette Iraklıların Çalışmaları”, Dr. Abdulmunim Cuma Salih’in “Hatip El-Mevsili’nin Tefsirinde İrşadi Yönelim” adlı çalışmalar söz konusu araştırmalar arasındadır.

İkinci Oturum

Irak Müslüman Alimler Heyeti bünyesinde faaliyet gösteren İlim Birimi tarafından düzenlenen 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününün Hadis, Sünnet İlimleri, Fıkıh ve Usulleri konulu ikinci oturumu Cezayir’deki Tilimsan Üniversitesi’nden Kunduz Mahi başkanlığında başladı. İlk araştırma Libya’daki El-Esmeriye Üniversitesinden Araştırmacı Dr. Abdusselam Hadi El-Ezheri tarafından “Akdu’d Durer Fi Şerhi Muhtasar Nuhbetul Fiker Adlı Kitabında Allame Mahmud Şükri El-Alusi’nin Hadis İlimlerindeki Gayreti” adında sunuldu. Meclislerin Bağdat mescitlerinde olduğunu vurgulayan Dr. Abdusselam Hadi El-Ezheri özellikle 40 yıl gibi bir süre İmam Ebu Hanife camiinde imamlık yapan Allame Mahmut Şükri’nin vaaz ve irşat çalışmalarını yürüttüğü Azamiye’deki İmam Azam camisinin bu konumda olduğunu açıkladı.

Diğer yandan Süleymaniye Üniversitesinde Usulu’d Din Bölümü Başkanı Kamuran Orhaman Mecid “Teadul ve Teracih Babları Örnekliğinde Cemu’l Cevami Şerhi Kitabında Şeyh Allame Abdulkerim Debban’ın Usul Çalışmaları” adlı araştırmasını sunarak şu ifadeleri kullandı: “Allame Debban tedris ve fetva ile şöhret bulmuştur. Etrafına birçok ilim talebesini toplamıştır. Çeşitli ilim dallarından arkasında eserler ve telifler bırakmıştır.” Yine Katara Üniversitesi Şeriat Fakültesi hocalarından Mağripli Dr. Hasan Yeşvu sunduğu araştırmasında Şeyh Allame Abdulmelik Es-Sadi’nin ilmi hayatını ele alarak şunları söyledi: “Allame Es-Sadi, modern çağın Iraklı en önemli alimlerindendir. İlimle dolu bir hayata, zengin ve sağlam eserlere sahiptir. Bu eserlerinde makasıtları gözetmekte ve büyük maslahatları küçüklere tercih etmektedir.”

Yine Bağdat’taki İmam Azam fakültesinden Dr. Ömer Gazay, Irak Müslüman Alimler Heyeti 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününde ikinci oturumunda “Iraklı Alimlerin Yanında Fıkıh Usulünde Yenilik” adını taşıyan araştırmasını sundu. Söz konusu araştırmasında usul ekollerinin açıklanması hakkında yazılan en iyi kitapları açıklayan Dr. Ömer Gazay şunları söyledi: “Şeyh Abdulkerim Zeydan (rahimehullah)’ın Veciz adlı eseri, bu eserlerin başında gelmektedir. Bir diğeri ise Dr. Hamd Ubeyd El-Kubeysi (rahimehullah)’ın Usulu Ahkam kitabı ve diğer Iraklı alimlerin eserleri gelmektedir.”

Erbil’de Kale Üniversitesi Dinler Tarihi Bölüm Başkanı Ümit Necmuddin El-Müfti, Irak Müslüman Alimler Heyeti 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününde ikinci oturumunda “İbnu’l Hayyat El-Karadaği ve Fıkhi Fetvalar Kitabı” adlı araştırmasını sunarak şeri, sosyal ve ilmi yönden onun fetvalarının etkili konumu anlattı. Hükümleri açıklamayı, insanlara helali ve haramı öğretmeyi, toplumların hayatının çeşitli yönlerini açıklamayı üstlendiğini vurguladı. Ümit Necmuddin El-Müfti daha sonra nakli ve akli ilimlerin birçoğunda derinleşmek isteyen kimsenin ona ihtiyaç duyacağını vurguladı. Daha sonra Dr. Sadi El-Cemili “Üstat Dr. Kahtan Ed-Dori ve Şeriat İlimlerine Katkıları” adını taşıyan araştırmasını sunarak şunları söyledi: “Dr. Kahtan Ed-Dori, Irak’ta modern çağın en dikkat çeken alimlerindendir. Çeşitli Şeriat ilimlerinde bir çalışma yapmıştır. Aynı şekilde İslam fikri olarak da İslam kütüphanesini etkilemiştir.”

Irak Müslüman Alimler Heyeti’nin 3. İlmi Sempozyumsını ilk gününün ikinci oturumunda sunulan diğer araştırmalar şu şekildedir: Dr. Muhammed Mustafa El-Heyani’nin “Iraklı Tarihçilerin Hadis Kitaplarına Gösterdiği Önem” adlı araştırması, Dr. Husam Meşkur İvad’ın “Irak’ta Hadis İlmine İlişkin Dil ve Gramer Çalışmaları” adlı araştırması, Dr. Zekeriya Abdurrahman’ın “Şeyh Emced Ez-Zehavi’nin Usul Fikri” adlı araştırması, Dr. Asu Rıza Ahmed’in “Hadis İlmine Hizmette Süleymaniyeli Alimlerin Gayretleri” adlı araştırması, Dr. Abdulhamit El-Ani’nin “Hicri 12. Ve 13. Asırlarda Irak’ta Hadis İlmi” adlı araştırması ve Dr. Abdulkadir Muhammed’in “Hicri 14. Asırda Bağdat’ta Hadis İlmi” adlı araştırması…

Üçüncü Oturum

Irak Müslüman Alimler Heyeti tarafından düzenlenen 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününün üçüncü oturumunda dinler tarihi araştırmacısı Üstat Hüseyin Delli El-Muhammedi “Modern Çağda Dinler Tarihi İlminde Iraklı Alimlerin Gayretleri” adlı araştırmasını sunarak şu ifadeleri kullandı: “Irak’ta kadim dinler ve şimdiki dinler hakkında yapılan çalışmalar, araştırmacıların tabiatı ve yönelimlerinin çeşitli olduğunu göstermektedir. Sadece kadim tarih alanında akademisyen araştırmacılarla veya etkili alimlerle yetinilmemiş aksine çeşitli uzmanlıklardaki diğer tarihçileri de kapsamaktadır.”

Öte yandan Süleymaniye Üniversitesinden Hiva Tahir Şeyh Mollazade “Kerbicne Medresesinin ve Alimlerinin Irak Kürdistan’ında Fikirde ve Manevi Eğitimde Rolü” adlı çalışmasıyla Irak Müslüman Alimler Heyeti tarafından düzenlenen 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününün üçüncü oturumunda Sempozyumya katıldı. Bu bağlamda Hiva Tahir Şeyh Mollazade şu ifadeleri kullandı: “Kerbicne medresesi Osmanlı Devletinin son zamanlarında, eğitimin zayıfladığı ve sosyal bozulmanın başladığı zamanlarda kuruldu. Ancak sevgi, itaat, terbiye ve tezkiye üzerine İslami bir toplum yetiştirmeye gücü yetti.”

Irak Müslüman Alimler Heyeti tarafından düzenlenen 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününün üçüncü oturumunda yine Iraklı yazar Hişam Abdulkerim El-Bedrani “Muhammed Habib El-Ubeydi’de Islah ve Değişim Çabaları” adlı araştırmasını sunarak Muhammed Habib El-Ubeydi (rahimehullah)’ın bilinçli görüşleriyle bir ayrıcalığa sahip olduğunu, fikrini ve bilincini İslam Şeriatı ve hükümleriyle şekillendirdiğini açıkladı. Daha sonra Hişam Abdulkerim El-Bedrani şunları söyledi: “İslam ümmetinin hakikatini ve meselelerini ifade ediyordu. O ilmin ve gözetimin, fehim ve siyasetin, medlulünü yüce bir şuurla ve doğru bir hisle taşımaktaydı.”

Sempozyumnın birinci gününün üçüncü oturumunda aynı şekilde Üstat Amir Selman El-Ukaydi “1850’den 1950’ye Irak’ta Dini Islah” adlı araştırmasını sunarak şu ifadeleri kullandı: “Arap dünyasında dini ıslah ile meşgul olanların genelinin yanında eğitim ıslahı ana isteği oluşturuyordu. Eğitimdeki yozlaşmanın teşhisi, Müslümanın çevresindeki şeyleri görmesine engel olacak cehalet ve hurafenin, geri kalma ve kör taassubun yayılmasının sebebiydi.” Öte yandan Erbil’deki Lübnan-Fransa Üniversitesinden katılan Üstat Karzan Faki Halil Kerim Irak’ın birçok dönüşüme tanık olduğu, siyasi ve kültür noktasında istikrarsız olduğu bir dönemde yaşayan Şeyh Abdullah Nakşibendi’nin hayatını ele aldı. Ancak Şeyh bundan etkilenmemişti ve kınayıcıların kınamasından korkmayarak bunlarla mücadele etmişti.

Sempozyumnın birinci gününün üçüncü oturumunda aynı şekilde Iraklı Araştırmacı Abdulmunim Cabbar El-Bedrani Irak’ın Allemelerinden Şeyh Mahmut Şükri El-Alusi’nin ıslah çabaları hakkında araştırmasını sunarak şunları söyledi: “Şeyh Mahmut Şükri El-Alusi (rahimehullah) 19. asırda ve 20. asrın başlarında büyük bir davet ve ıslah çalışmasına sahipti. Onun daveti ilmi meyvesini verdi. Onun yolundan giden talebeleri ilim, davet ve irşatta en güzel örnek oldular.”

Irak Müslüman Alimler Heyeti tarafından düzenlenen 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününün üçüncü oturumu Üstat Hüsnin Nuri Sekar El-Kaysi’nin “1900-1980 Yıllarında Irak’ta Şeriat ve Hukuk Arasında Kıyasla İlişkili Araştırmalar” adlı araştırmasıyla son buldu. Üstat Hüsnin Nuri Sekar El-Kaysi söz konusu araştırmasında İslam Şeriatı ile Hukuk arasında kıyasa ilişkin araştırmaları ele aldı. Söz konusu araştırması İslam Şeriatının hükümlerinin en dikkat çekenlerini, fakihlerin ittifak ettikleri ve ihtilaf ettikleri içtihatları, hilafın azaltılmasını ele aldı.

Irak Müslüman Alimler Heyeti tarafından düzenlenen 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününün üçüncü oturumunda sunulan diğer araştırmalar şu şekilde: Üstat Burhan Faki’nin “Dr. Mustafa Zelmi, Hayatı, İtikadi ve Usuli Görüşleri” adlı çalışması, Araştırmacı Sıddık Yahya Ferhan’ın “Şeyh Eyyüb Hatib ve İlmi Gayretleri” adlı çalışması, Dr. Evan Feyzi’nin “Irak’ta İslam Fıkhı Kanunu Hareketi” adlı çalışması.

Irak Müslüman Alimler Heyeti tarafından düzenlenen 3. İlmi Sempozyumnın birinci gününde Irak’ta modern çağda ilmi ve fikri hareket bağlamında birçok mesele ve nokta tartışıldı. Bu bağlamda Irak’taki ilmi hareketi geliştirme alanında bazı tavsiyeler, öneriler ve fikirler verildi.

 

24 total views, 1 views today